Ασκούμενοι στην Παρούσα Στιγμή

Θα ήθελα να μιλήσω για το βασικό πρόβλημα του καθίσματος. Ανεξάρτητα από το αν αρχίσατε να κάθεστε πριν λίγο καιρό ή πριν δέκα χρόνια, το πρόβλημα είναι πάντοτε το ίδιο.

Όταν πριν πολλά χρόνια πήγα στο πρώτο μου sesshin, δεν μπορούσα να αποφασίσω ποιος ήταν πιο τρελός – εγώ ή οι άνθρωποι που καθόντουσαν γύρω μου. Ήταν φοβερό! Η θερμοκρασία ήταν σχεδόν 40 βαθμοί όλες τις ημέρες της εβδομάδας και ήταν ένα θορυβώδες, κουραστικό sesshin. Δυστυχώς, οι πρώτοι έξι μήνες ή ο πρώτος χρόνος καθίσματος είναι η πιο δύσκολη περίοδος. Στο διάστημα αυτό θα πρέπει να αντιμετωπίσετε μπερδέματα, αμφιβολίες και προβλήματα, ενώ συγχρόνως δεν έχετε καθίσει αρκετά ώστε να έχετε γευτεί την αληθινή ανταμοιβή.

Ωστόσο, η δυσκολία είναι κάτι το φυσικό, και επίσης κάτι καλό. Καθώς το μυαλό σας περνάει μέσα απ’ όλα αυτά, καθισμένοι εδώ, μπερδεμένοι και αισθανόμενοι γελοίοι, μαθαίνετε έναν απίστευτο αριθμό πραγμάτων για τον εαυτό σας. Και αυτό είναι κάτι που έχει σίγουρα αξία για σας. Συνεχίστε να κάθεστε με κάποια ομάδα όσο πιο συχνά μπορείτε, και να βλέπετε έναν καλό δάσκαλο όσο πιο συχνά μπορείτε. Αν το κάνετε αυτό, με τον καιρό, αυτή η πρακτική θα γίνει το καλύτερο πράγμα της ζωής σας.

Δεν έχει σημασία πώς ονομάζεται η πρακτική μας – παρακολούθηση της αναπνοής, shikantaza, μελέτη κόαν – βασικά, όλοι μας εργαζόμαστε πάνω στα ίδια θέματα: «Ποιοι είμαστε; Τι είναι η ζωή μας; Από πού ερχόμαστε; Πού πηγαίνουμε;» Είναι ουσιώδη προκειμένου να ζήσουμε μια ολοκληρωμένη ανθρώπινη ζωή, έχοντας δει μέσα της. Έτσι, αρχικά θα ήθελα να μιλήσω πάνω στη βασική εργασία του καθίσματος – και, μιλώντας πάνω σ’ αυτή να συνειδητοποιήσουμε ότι η ομιλία δεν είναι αυτή η ίδια η εργασία. Η ομιλία είναι απλά το δάκτυλο που δείχνει το φεγγάρι.

Στη διάρκεια του καθίσματος αποκαλύπτουμε την Πραγματικότητα, τη Βουδική φύση, τον Θεό, την Αληθινή Φύση. Μερικοί το αποκαλούν «Μεγάλο Νου». Οι λέξεις που θεωρώ ιδιαίτερα ταιριαστές γι’ αυτό, στον τρόπο που θέλω να προσεγγίσω το πρόβλημα απόψε είναι «η παρούσα στιγμή».

Η Σούτρα του Διαμαντιού λέει, «Το παρελθόν είναι άπιαστο, το παρόν είναι άπιαστο, το μέλλον είναι άπιαστο». Τότε όλοι εμείς σ’ αυτό το δωμάτιο, πού βρισκόμαστε; Βρισκόμαστε στο παρελθόν; Όχι. Βρισκόμαστε στο μέλλον; Όχι. Βρισκόμαστε στο παρόν; Όχι, δεν μπορούμε καν να πούμε ότι βρισκόμαστε στο παρόν. Δεν υπάρχει τίποτα που μπορούμε να επισημάνουμε και να πούμε, «Αυτό είναι το παρόν», δεν υπάρχουν οριακές γραμμές που καθορίζουν το παρόν. Το μόνο που μπορούμε να πούμε είναι, «Είμαστε η παρούσα στιγμή». Και επειδή δεν υπάρχει τρόπος να το μετρήσουμε, να το καθορίσουμε, να το περιορίσουμε, ούτε καν να δούμε τι είναι, είναι αμέτρητο, απέραντο, άπειρο. Είναι αυτό που είμαστε.

Τώρα, αν είναι τόσο απλό, τι κάνουμε όλοι εμείς εδώ; Μπορώ να πω, «Την παρούσα στιγμή». Ακούγεται εύκολο, έτσι δεν είναι; Στην πραγματικότητα δεν είναι. Δεν είναι τόσο εύκολο να το δούμε αληθινά, διαφορετικά δεν θα το προσπαθούσαμε όλοι εμείς εδώ. Γιατί δεν είναι εύκολο; Γιατί δεν μπορούμε να το δούμε; Και τι χρειάζεται για να μπορέσουμε να το δούμε; Χρειάζεται "γυμνή προσοχή".

Αυτού ακριβώς του είδους η προσοχή είναι απαραίτητη στην πρακτική μας του Ζεν. Την ονομάζουμε samadhi, το να γινόμαστε ένα με το αντικείμενο. Την συναντάμε στους μεγάλους καλλιτέχνες, στους μεγάλους αθλητές, σε όσους πασάρουν καλά μέσα στο γήπεδο, σε όσους παίζουν ωραίο μπάσκετ, και σε όλους όσους πρέπει να μάθουν να προσέχουν. Πρόκειται γι’ αυτή τη μορφή του samadhi.

Αυτή είναι μία μορφή, και είναι πολύτιμη. Εκείνο, όμως, που έχουμε να κάνουμε στην άσκηση Ζεν είναι πολύ δυσκολότερο. Πρέπει να προσέχουμε την παρούσα στιγμή, οτιδήποτε συμβαίνει τώρα. Και ο λόγος που δεν θέλουμε να προσέξουμε είναι γιατί δεν είναι πάντοτε ευχάριστο. Δεν μας βολεύει.

Ως ανθρώπινες υπάρξεις έχουμε έναν νου που μπορεί να σκέφτεται. Θυμόμαστε αυτό που μας έχει πονέσει. Ονειροπολούμε συνεχώς στο μέλλον, σχετικά με τα ευχάριστα πράγματα που πρόκειται να έχουμε ή που πρόκειται να μας συμβούν. Με τον τρόπο αυτό φιλτράρουμε οτιδήποτε συμβαίνει στο παρόν μέσα από τη στάση: «Αυτό δεν μου αρέσει. Δεν είμαι υποχρεωμένος να το ακούσω. Μπορώ ακόμη να το ξεχάσω και να αρχίσω να ονειροπολώ για εκείνα που πρόκειται να συμβούν.» Αυτό είναι που συμβαίνει όλη την ώρα: στριφογυρίζουμε, στριφογυρίζουμε, στριφογυρίζουμε, προσπαθώντας πάντοτε να δημιουργήσουμε τη ζωή εκείνη που θα είναι ευχάριστη, που θα μας κάνει ασφαλείς και σίγουρους, ώστε να νοιώθουμε όμορφα.

Όταν, όμως, λειτουργούμε έτσι δεν βλέπουμε ποτέ αυτό που συμβαίνει εδώ και τώρα, την παρούσα στιγμή. Δεν μπορούμε να το δούμε γιατί χρησιμοποιούμε το φιλτράρισμα. Αυτό που περνάει μέσα είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Απλά ρωτήστε 10 ανθρώπους που διαβάσανε το ίδιο βιβλίο. Ο καθένας θα σας πει κάτι διαφορετικό. Θα έχουν ξεχάσει τα κομμάτια εκείνα που δεν τους έκαναν εντύπωση, θα έχουν συγκρατήσει εκείνα που τους τραβήξανε την προσοχή, και θα έχουν απορρίψει εντελώς εκείνα που δεν τους αρέσανε. Ακόμη κι όταν πάμε στον δάσκαλο του Ζεν ακούμε αυτό που θέλουμε να ακούσουμε. Το να είμαστε ανοικτοί σε κάποιο δάσκαλο σημαίνει όχι να ακούμε αυτό που θέλουμε να ακούσουμε, αλλά να ακούμε ολόκληρο το πράγμα. Και ο δάσκαλος δεν βρίσκεται εκεί για να είναι απλά ευχάριστος μαζί μας.

Συνεπώς, το κεντρικό σημείο του ζαζέν είναι το εξής: να δημιουργούμε συνεχώς μια μετακίνηση από τον περιδινούμενο κόσμο που έχουμε μέσα στα κεφάλια μας, στο εδώ και το τώρα. Αυτή είναι η πρακτική μας. Εκείνο που έχουμε να αναπτύξουμε είναι η ένταση και η ικανότητα να είμαστε εδώ-τώρα. Πρέπει να αναπτύξουμε την ικανότητα να λέμε, «Όχι, δεν πρόκειται να αρχίσω την περιδίνηση μέσα στο μυαλό» προκειμένου να πάρω αυτήν την απόφαση. Λεπτό προς λεπτό η πρακτική μας είναι σαν μια επιλογή, ένας διχαλωτός δρόμος: μπορούμε να πάμε προς τη μια κατεύθυνση ή προς την άλλη. Είναι πάντα μια επιλογή, λεπτό προς λεπτό, ανάμεσα στον όμορφο κόσμο που θέλουμε να εγκαταστήσουμε μέσα στα κεφάλια μας και σ’ αυτό που πραγματικά είναι. Και αυτό που πραγματικά υπάρχει, σε ένα Ζεν sesshin, είναι συνήθως κούραση, βαριεστιμάρα, και πόνος στα πόδια μας. Αυτό που μαθαίνουμε με το να πρέπει να καθίσουμε ήσυχα κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες έλλειψης άνεσης είναι τόσο πολύτιμο, που αν δεν υπήρχαν θα έπρεπε να τις δημιουργήσουμε. Όταν πονάμε δεν μπορούμε να στριφογυρίζουμε μέσα στο μυαλό. Πρέπει να μείνουμε με τον πόνο. Δεν έχουμε να πάμε πουθενά. Έτσι, ο πόνος γίνεται πραγματικά πολύτιμος.

Η εκπαίδευση μας στο Ζεν είναι έτσι σχεδιασμένη ώστε να βοηθηθούμε να ζήσουμε μια άνετη ζωή. Όμως, οι μόνοι άνθρωποι που ζουν μια άνετη ζωή είναι εκείνοι που μαθαίνουν να μην χάνουν τη ζωή τους ονειροπολώντας, αλλά  μένοντας με αυτό που υπάρχει εδώ και τώρα, ανεξάρτητα απ’ το αν αυτό είναι καλό, κακό, ευχάριστο, δυσάρεστο, πονοκέφαλος, αρρώστια, χαρά. Δεν υπάρχει διαφορά.

Ένα σημάδι του ώριμου μαθητή του Ζεν είναι μια αίσθηση σταθερότητας, ότι υπάρχουν γερά και βαθιά θεμέλια. Όταν συναντάτε κάποιον τέτοιον το αισθάνεστε. Οι άνθρωποι αυτοί δέχονται τη ζωή έτσι όπως ακριβώς συμβαίνει, όχι σαν μια φανταστική εκδοχή της. Και φυσικά, οι καταιγίδες της ζωής τους κτυπούν τελικά πιο ελαφρά. Αν μπορούμε να δεχόμαστε τα πράγματα έτσι ακριβώς όπως είναι, δεν πρόκειται να αναστατωθούμε σοβαρά από τίποτα. Και αν τελικά αναστατωθούμε, περνάει πιο γρήγορα.

Ας δούμε την διαδικασία του ίδιου του καθίσματος. Αυτό που χρειάζεται να κάνουμε είναι να μείνουμε με αυτό που συμβαίνει αυτήν ακριβώς τη στιγμή. Δεν χρειάζεται να με πιστέψετε, μπορείτε να πειραματιστείτε εσείς οι ίδιοι. Όταν δεν αποκλίνω από το παρόν, αυτό που κάνω είναι να ακούσω τους ήχους από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων. Σιγουρεύομαι ότι δεν μου διαφεύγει τίποτα. Τίποτα. Απλά ακούω αληθινά. Και αυτό είναι το ίδιο χρήσιμο όσο ένα κόαν, γιατί είναι αυτό που συμβαίνει στην παρούσα στιγμή. Συνεπώς, ως μαθητές του Ζεν έχετε να κάνετε μια πολύ σημαντική δουλειά: να μεταφέρετε τη ζωή σας από τον κόσμο της φαντασίας στην αληθινή και άμεση πραγματικότητα που υπάρχει.

Η δουλειά αυτή δεν είναι εύκολη. Θέλει κουράγιο. Μόνον οι άνθρωποι που έχουν πολύ μεγάλο κουράγιο, μπορούν να κάνουν αυτήν την πρακτική για περισσότερο από ένα σύντομο χρονικό διάστημα. Όμως, δεν την κάνουμε μόνον για τον εαυτό μας. Ίσως την κάνουμε αρχικά, και αυτό είναι εντάξει. Καθώς, όμως, η ζωή μας αποκτά γερά θεμέλια, γίνεται αληθινή και ουσιαστική, οι άλλοι άνθρωποι το αισθάνονται, και αυτό που είμαστε αρχίζει να επηρεάζει τα πάντα γύρω μας.

Στην πραγματικότητα, είμαστε όλο το σύμπαν. Μέχρι να το δείτε, όμως, καθαρά, πρέπει να εργαστείτε πάνω σ’ αυτό που σας λέει ο δάσκαλος σας να εργαστείτε, έχοντας κάποιο βαθμό πίστης στην όλη διαδικασία. Δεν είναι μόνο πίστη, είναι επίσης κάτι σαν επιστήμη. Κάποιοι άλλοι πριν από σας έχουν κάνει το πείραμα, και είχαν κάποια αποτελέσματα απ’ αυτό. Εκείνο που μπορείτε να κάνετε εσείς είναι να πείτε: «Ίσως, μπορώ τουλάχιστον να κάνω το πείραμα. Μπορώ να το κάνω. Μπορώ να εργαστώ σκληρά.» Αυτό μπορεί να το κάνει ο καθένας μας.

Ο Βούδας δεν είναι τίποτα περισσότερο από αυτό ακριβώς που είστε αυτή τη στιγμή: ακούτε τα αυτοκίνητα, αισθάνεστε πόνο στα πόδια σας, ακούτε τη φωνή μου. Αυτό είναι ο Βούδας. Δεν μπορείτε να τον πιάσετε. Τη στιγμή που προσπαθείτε να τον πιάσετε, έχει αλλάξει. Για παράδειγμα, το να είμαστε αυτό που είμαστε κάθε στιγμή, σημαίνει να είμαστε ολοκληρωτικά ο θυμός μας όταν τυχαίνει να είμαστε θυμωμένοι. Αυτού του είδους ο θυμός δεν βλάπτει κανέναν γιατί είναι πλήρης, είναι ολικός. Αισθανόμαστε αληθινά τον θυμό μας, αυτό τον κόμπο στο στομάχι μας, και δεν πρόκειται να βλάψουμε κανέναν μ’ αυτό. Ο θυμός που βλάπτει τους ανθρώπους είναι όταν χαμογελάμε γλυκά και από κάτω βράζουμε.

Όταν καθόμαστε, δεν έχουμε την απαίτηση να είμαστε ευγενικοί. Όταν εγκαταλείπουμε το περιδινούμενο μυαλό μας - έστω και για λίγα λεπτά- και απλά καθόμαστε με αυτό που υπάρχει, η παρουσία που γινόμαστε είναι σαν ένας καθρέφτης. Βλέπουμε τα πάντα. Βλέπουμε αυτό που είμαστε, τις προσπάθειες μας να φαινόμαστε καλοί, να είμαστε οι πρώτοι, ή οι τελευταίοι. Βλέπουμε τον θυμό μας, το άγχος μας, τον φανφαρονισμό μας, την αποκαλούμενη πνευματικότητα μας. Η αληθινή πνευματικότητα είναι ακριβώς να μένουμε με όλα αυτά. Αν μπορούμε να μείνουμε αληθινά με τον Βούδα, με αυτό που είμαστε, τότε υπάρχει μετασχηματισμός.

Ο Shibayama Roshi σε κάποιο sesshin είπε, «Αυτός ο Βούδας που όλοι σας θέλετε να δείτε, αυτός ο Βούδας είναι πολύ ντροπαλός. Είναι δύσκολο να τον κάνετε να εμφανιστεί.» Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί ο Βούδας είναι ο εαυτός μας, και δεν θα μπορέσουμε ποτέ να τον δούμε πριν αποσπαστούμε απ’ όλο αυτό το παραπανίσιο υλικό. Πρέπει να θέλουμε να στραφούμε προς τα μέσα μας με ειλικρίνεια. Όταν μπορέσουμε να είμαστε απόλυτα ειλικρινείς με αυτό που συμβαίνει στην παρούσα στιγμή, τότε θα τον δούμε. Δεν μπορούμε να έχουμε ένα μόνο κομμάτι απ’ τον Βούδα. Οι Βούδες παρουσιάζονται ολόκληροι. Η πρακτική μας δεν έχει καμιά σχέση με το στυλ, «Α, θα πρέπει να είμαι καλός, θα πρέπει να είμαι ευχάριστη, θα πρέπει να είμαι αυτό … ή εκείνο.» Είμαι αυτό που είμαι αυτή τη στιγμή. Και αυτή η κατάσταση ύπαρξης είναι ο Βούδας.

Κάποια φορά είπα κάτι στο zendo που τάραξε πολλούς: Είπα, «Προκειμένου να κάνουμε αυτή την πρακτική, θα πρέπει να εγκαταλείψουμε την ελπίδα.» Δεν ήταν πολλοί αυτοί που ευχαριστήθηκαν απ’ αυτό. Τι εννοούσα όμως; Εννοούσα ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε την ιδέα που έχουμε στα κεφάλια μας, ότι υπάρχει κάποιος τρόπος να μπορέσουμε να έχουμε εκείνη την τέλεια ζωή που μας ταιριάζει. Η ζωή είναι έτσι όπως είναι. Και μόνον όταν αρχίζουμε να εγκαταλείπουμε αυτούς τους ελιγμούς, αρχίζει και η ζωή να γίνεται πιο ικανοποιητική.

Όταν λέω να εγκαταλείψουμε την ελπίδα, δεν εννοώ να εγκαταλείψουμε την προσπάθεια. Ως μαθητευόμενοι στο Ζεν πρέπει να εργαστούμε απίστευτα σκληρά. Όταν, όμως, λέω σκληρά, δεν εννοώ ζόρισμα και προσπάθεια. Δεν πρόκειται γι’ αυτό. Εκείνο που είναι δύσκολο είναι αυτή η επιλογή που πρέπει να κάνουμε συνεχώς. Και αν ασκήστε σκληρά, έρχεστε σε πολλά sesshin, εργάζεστε σκληρά με κάποιο δάσκαλο, αν θέλετε να κάνετε αυτήν την επιλογή σταθερά για κάποιο χρονικό διάστημα, τότε κάποια μέρα θα έχετε μια μικρή αναλαμπή. Την πρώτη μικρή αναλαμπή για το τι είναι αυτή η παρούσα στιγμή. Και αυτό μπορεί να πάρει ένα χρόνο, δύο χρόνια, ή δέκα χρόνια.

Αυτή είναι η αρχή, και αυτή η μικρή αναλαμπή διαρκεί ένα δέκατο του δευτερολέπτου. Δεν είναι αρκετή. Η ζωή είναι αφυπνισμένη όταν αυτό συμβαίνει συνεχώς. Χρειάζονται πολλά χρόνια συνεπούς προσπάθειας προκειμένου να αλλάξουμε και να καταφέρουμε να το κάνουμε.

Δεν θέλω να φανώ αποθαρρυντικός. Ίσως νοιώθετε ότι δεν σας έχει μείνει ο απαιτούμενος χρόνος στη ζωή σας για να το κάνετε. Όμως, δεν είναι αυτό που ενδιαφέρει. Η τελειότητα βρίσκεται σε κάθε σημείο της άσκησης μας. Και καθώς ασκούμαστε η ζωή γίνεται σταθερά πιο ικανοποιητική, πιο γεμάτη, καλύτερη για μας και καλύτερη για τους άλλους. Πρόκειται όμως για μια συνεχή και μακριά πορεία. Οι άνθρωποι έχουν την ανόητη ιδέα ότι θα φωτιστούν σε δύο εβδομάδες.

Είμαστε ήδη ο Βούδας. Δεν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό. Πώς θα μπορούσαμε να είμαστε κάτι άλλο; Είμαστε μια χαρά εδώ που είμαστε. Πού αλλού θα μπορούσαμε να είμαστε; Το σημαντικό όμως είναι να πραγματώσουμε καθαρά αυτό που εννοείται - αυτήν την πλήρη εναδικότητα, αυτή την αρμονία – και να μπορούμε να το εκφράσουμε στη ζωή μας. Απαιτεί αρκετό κουράγιο. Δεν είναι εύκολο. Απαιτεί αληθινή αφοσίωση στον εαυτό μας και στους άλλους.

Φυσικά, καθώς συνεχίζουμε την άσκηση μας, όλα αυτά μεγαλώνουν, ακόμη και το κουράγιο. Πρέπει να καθόμαστε ενώ πονάμε και κάτι τέτοιο το απεχθανόμαστε. Ούτε εμένα μου αρέσει. Καθώς όμως καθόμαστε υπομονετικά, κάτι αρχίζει να κτίζεται μέσα μας. Εργαζόμενοι με έναν καλό δάσκαλο, βλέποντας τι αληθινά είναι, βοηθιόμαστε να μετασχηματιστούμε μέσα από την άσκηση μας. Αυτό δεν γίνεται μέσα από σκέψεις ή από ιδέες που έχουμε στο μυαλό μας, αλλά μέσα από αυτό που κάνουμε. Και τι είναι αυτό που κάνουμε; Είναι μια συνεχής επιλογή. Εγκαταλείπουμε τα εγωκεντρικά μας όνειρα για την πραγματικότητα που είμαστε αληθινά.

Ίσως στην αρχή να μην το καταλαβαίνουμε. Ίσως να μην είναι τόσο καθαρό. Όταν πρωτο-άκουσα ομιλίες από κάποιους δασκάλους σκέφτηκα, «Τι λένε αυτοί;» Πρέπει όμως να έχουμε την απαιτούμενη πίστη να κάνουμε την πρακτική μας. Κάθισμα κάθε μέρα και αντιμετώπιση της σύγχυσης. Χρειάζεται πολύ υπομονή. Και σεβασμός του εαυτού μας που κάνει αυτή την πρακτική. Δεν είναι εύκολη. Όποιος πραγματοποιεί ένα Ζεν sesshin είναι άξιος συγχαρητηρίων. Δεν προσπαθώ να είμαι σκληρός μαζί σας. Νομίζω ότι οι άνθρωποι που κάνουν αυτή την άσκηση είναι εκπληκτικά άτομα. Όμως, είναι δική σας δουλειά να πάρετε αυτή ιδιότητα που έχετε και να δουλέψετε μαζί της.

Είμαστε όλοι μας μωρά. Ο βαθμός στον οποίο μπορούμε να μεγαλώσουμε είναι ανυπολόγιστος. Και τελικά, αν είμαστε αρκετά υπομονετικοί και εργαστούμε αρκετά σκληρά, έχουμε κάποια πιθανότητα να κάνουμε μια αληθινή συνεισφορά στον κόσμο. Η αγάπη βρίσκεται μέσα στην εναδικότητα στην οποία μαθαίνουμε τελικά να ζούμε. Όχι απλά μια συναισθηματική έκφραση, αλλά αγάπη με αληθινή δύναμη. Την θέλουμε για τη ζωή μας και για τη ζωή των άλλων. Τη θέλουμε για τα παιδιά μας, τους γονείς μας, τους φίλους μας. Τελικά, εξαρτάται από εμάς αν θα κάνουμε την εργασία ή όχι.

Αυτή είναι λοιπόν η διαδικασία. Αν αποφασίσουμε να την ακολουθήσουμε είναι καθαρά δικό μας θέμα. Ίσως η διαδικασία να μην είναι ξεκάθαρη σε όλους σας. Συνήθως παίρνει χρόνια μέχρις ότου ξεκαθαρίσει και ξέρετε πραγματικά τι κάνετε. Απλά κάνετε το καλύτερο που μπορείτε. Συνεχίστε να κάθεστε. Να έρχεστε στα sesshin, να έρχεστε να κάθεστε, και ας κάνουμε όλοι μας το καλύτερο που μπορούμε. Είναι πράγματι σημαντικό: αυτή η πλήρης μεταμόρφωση της ποιότητας της ανθρώπινης ζωής είναι το πιο σπουδαίο πράγμα που μπορούμε να κάνουμε.