Η Αναγκαιότητα της Επίγνωσης

Ο κόσμος σήμερα βρίσκεται σε σοβαρή οικονομική, οικολογική, και πολιτιστική κρίση, και αυτό θα μπορούσαμε να το περιγράψουμε ως παγκόσμια πολιτισμική κρίση. Το βασικό αίτημα που εκφράζεται μέσα απ᾽ αυτή τη κρίση για τις ανθρώπινες υπάρξεις είναι η εύρεση ενός τρόπου ύπαρξης, ο οποίος δεν κυριαρχείται απλά από την υπεραπασχόληση, την ασταμάτητη δράση και την ακατάσχετη τάση απόκτησης.

Οι άνθρωποι έχουν ανάγκη από μια καινούργια σχέση με τον χρόνο, όχι μόνο εκείνης της παραγωγής και κατανάλωσης, δουλειάς και διασκέδασης, αλλά της συνειδητότητας και καθαρής επίγνωσης. Θα πρέπει να αναθεωρήσουμε το Καρτεσιανό ῾῾σκέφτομαι άρα υπάρχω῾῾, ή το πιο σύγχρονο ῾῾καταναλώνω άρα υπάρχω῾῾, και να επιστρέψουμε στην ουσία της ύπαρξης και στην αναλλοίωτη αλήθεια που την διαπερνάει ότι ῾῾είμαι συνειδητός άρα υπάρχω῾῾. 

Διαλογίζομαι σημαίνει ουσιαστικά ότι παίρνω χρόνο για να παραμείνω συνειδητός. Παίρνοντας ο καθένας μας χρόνο για να παραμείνει συνειδητός ανοίγεται σε έναν ευρύτερο χώρο επίγνωσης, έναν χώρο που όπως και ο καθαρός και κενός χώρος που μας περιβάλλει, μας επιτρέπει να διαλογιστούμε, να αποκτήσουμε προοπτική και καινούργιες ενοράσεις όσον αφορά ερωτήματα, έννοιες και προβληματισμούς που μπορεί να έχουμε κάποια στιγμή. Μόνο μέσα από μια τέτοια ευρύτερη και περισσότερο ευρύχωρη και διευρυμένη επίγνωση μπορεί η ανθρώπινη ύπαρξη να οδηγηθεί σε πιο βαθιές και σοφές αποφάσεις, και να βρει καλύτερες πρακτικές λύσεις τόσο σε προσωπικά όσο και σε οικουμενικά προβλήματα. Είναι μόνο μέσα από μια τέτοια διευρυμένη επίγνωση που μπορεί επίσης να σχετιστεί με άλλες ανθρώπινες υπάρξεις με έναν πιο διαλογιστικό και συνειδητό τρόπο, πετυχαίνοντας έτσι έναν θεραπευτικό μετασχηματισμό των ανθρώπινων σχέσεων. 

Η παγκόσμια κρίση που αντιμετωπίζουμε αποτελεί ένα σημείο καμπής μέσα στην ανθρώπινη ιστορία, και ζητά από την ανθρωπότητα να γίνει πιο συνειδητή μέσα από μια πολιτιστική επανάσταση επίγνωσης. Μια επανάσταση που θα χαρακτηρίζεται από έναν εντελώς καινούργιο τρόπο εμπειρίας και γνώσης, ζωής και σχέσεων, σκέψης και συναισθήματος. Αυτό βέβαια απαιτεί καινούργιες μορφές εκπαίδευσης στην επίγνωση σε όλους τους τομείς της ζωής και της γνώσης, και όχι μόνο εκπαίδευση σε δεξιότητες ή αποστήθιση πληροφοριών. Πάνω απ᾽όλα απαιτεί μια βαθιά κατανόηση της καθαρής επίγνωσης ως την ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης και της ζωής. 

Η καθαρή επίγνωση δεν είναι παράγωγο του εγκεφάλου, δεν περιορίζεται από το σώμα μας, και δεν αποτελεί ιδιοκτησία ατόμων ή ομάδων. Όλως αντιθέτως, έχει έναν ουσιαστικά απεριόριστο και οικουμενικό χαρακτήρα, αποτελώντας την ῾῾υπερ-προσωπική῾῾ διάσταση της ύπαρξης μας. Κατά συνέπεια, υπερβαίνει την ατομική ταυτότητα και κάθε άλλη κοινωνική, οικονομική, εθνική, πολιτιστική ή θρησκευτική. Η καθαρή επίγνωση είναι η ουσία του Πνεύματος, μία και αδιαίρετη. 

Κατά συνέπεια, όποιος καλλιεργεί την επίγνωση δεν εργάζεται μόνο για το δικό του καλό και την προσωπική του ευτυχία, αλλά για ολόκληρο τον κόσμο έναν κόσμο που υποφέρει λόγω έλλειψης επίγνωσης και που μάταια προσπαθεί να ανακουφιστεί θρέφοντας και ενδυναμώνοντας την χωριστικότητα και το ατομικό εγώ. 

Όταν χανόμαστε σε οποιαδήποτε δραστηριότητα ή εμπειρία, είτε πρόκειται για σκέψη, ομιλία ή απλά παρακολούθηση της τηλεόρασης, όταν απασχολούμαστε με τη δουλειά μας ή με τις δουλειές στο σπίτι, όταν ανησυχούμε για τη ζωή μας ή απλά νιώθουμε συγκεκριμένα συναισθήματα, αισθήσεις, χαρές ή λύπες, παρότι είμαστε ξύπνιοι και δεν κοιμόμαστε, δεν έχουμε επίγνωση. Παρότι λοιπόν όταν φτιάχνουμε έναν καφέ ένα μέρος της προσοχής μας είναι εκεί, έχουμε άραγε επίγνωση ολόκληρου του σώματος, της αναπνοής μας και κάθε σκέψης, συναισθήματος και αίσθησης των αντικειμένων που χρησιμοποιούμε; Έχουμε επίγνωση άλλων πραγμάτων και ανθρώπων στον περιβάλλοντα χώρο καθώς φτιάχνουμε τον καφέ μας; 

Κατά ανάλογο τρόπο μπορεί να αντιλαμβανόμαστε αυτό που βλέπουμε στην τηλεόραση ή αυτό που μας λέει κάποιος άλλος, αλλά πόση επίγνωση του σώματος μας έχουμε την ίδια στιγμή, ή άλλων αντικειμένων μέσα στο δωμάτιο εκτός από την τηλεόραση ή τον άνθρωπο που μας μιλά; Κάθε φορά που η προσοχή μας εστιάζεται κατά αποκλειστικότητα σε κάποιο πράγμα που βιώνουμε, χάνουμε την επαφή με την καθαρή επίγνωση, κι αυτό γιατί η καθαρή επίγνωση είναι σαν τον κενό χώρο, περιβάλλει όλα τα πράγματα που βιώνουμε μέσα της, είναι αδιαχώριστη αλλά ταυτόχρονα διακεκριμένη απ᾽αυτά. 

Κυρίως όμως, είναι λόγω έλλειψης επίγνωσης που αναπτύσσεται και δυναμώνει ο εγωικός εαυτός, το προσωπείο που καλύπτει την Ουσία μέσα μας σε βαθμό που να την ξεχνάμε εντελώς και να νομίζουμε ότι είμαστε αυτός ο ψεύτικος εαυτός. Αυτός ο ψεύτικος εαυτός είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο έστω κι αν όλα τα εμπόδια είναι στην πραγματικότητα φανταστικά στην πραγμάτωση της αληθινής μας ταυτότητας, του αληθινού μας εαυτού ή της Ουσίας μέσα μας. 

Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια ψυχολογική διαδικασία η οποία λαμβάνει χώρα μέσα στο νου που οργανώνει, μεταφράζει και νοηματοδοτεί όλες τις εισερχόμενες μέσω των αισθήσεων πληροφορίες. Όταν αυτή η ψυχολογική διαδικασία ενώνεται με την ίδια την επίγνωση, παράγει την αίσθηση του εαυτού. Αυτή η αίσθηση του εαυτού διαπερνάει στη συνέχεια την επίγνωση σαν άρωμα, και κάνει τον νου να μην μπορεί να διακρίνει τι είναι στην πραγματικότητα ψυχολογική διαδικασία και τι είναι μια ξεχωριστή οντότητα που ονομάζουμε εαυτό μας. Αυτό το λάθος αποτέλεσμα, ότι δηλαδή είμαστε ένας διακεκριμένος, χωριστός εαυτός, συμβαίνει πολύ νωρίς στη ζωή μας με έναν σχεδόν αυτόματο και ασυνείδητο τρόπο. 

Ταυτιζόμενος με ένα συγκεκριμένο όνομα που ανήκει σε ένα συγκεκριμένο σώμα και νου, ο εαυτός αρχίζει τη διαδικασία δημιουργίας μιας ξεχωριστής ταυτότητας. Ας προσθέσουμε και ένα σύνολο ιδεών, πεποιθήσεων και απόψεων, μαζί με επιλεγμένες και συχνά οδυνηρές αναμνήσεις που δημιουργούν το προσωπικό παρελθόν, καθώς και μια δυνατή συναισθηματική ενέργεια που τα κρατάει όλα μαζί, και χωρίς να το καταλάβουμε έχουμε στη διάθεση μας μια πολύ πειστική ιδέα του εαυτού. 

Αυτό δεν σημαίνει ότι στην εξέλιξη της ανθρώπινης ύπαρξης ο ψεύτικος εαυτός δεν έχει χρησιμότητα ή σκοπό. Είναι σημαντικό όμως να γνωρίζουμε ότι τα όρια της ύπαρξης του βρίσκονται αυστηρά μέσα στον ίδιο τον νου. Αυτός ο εγωικός εαυτός αναπτύσσεται προκειμένου να μας προσφέρει μια υγιή αίσθηση εξατομίκευσης και αυτονομίας, η οποία μας βοηθάει να βαδίσουμε το ταξίδι της ζωής με ασφάλεια επιβίωσης και σχετική ευτυχία. Το πρόβλημα βρίσκεται στο ότι σχετικά λίγοι άνθρωποι αναπτύσσουν αληθινή ψυχολογική αυτονομία, και ακόμη κι εκείνοι που το κάνουν απορροφώνται τόσο πολύ από τον ψεύτικο εαυτό ώστε να μην υποψιάζονται καν την ψευδαισθησιακή φύση του ή τι βρίσκεται πέρα απ᾽αυτόν. 

Όταν όμως αναπτυχθεί αληθινή αυτονομία, ο εγωικός εαυτός δεν είναι πια απαραίτητος, με τον ίδιο τρόπο που η παιδική ηλικία δεν είναι απαραίτητη όταν περάσουμε στην εφηβεία. Ωστόσο, θα ήταν πιο ακριβές αν λέγαμε ότι αυτό που είναι αληθινά σημαντικό είναι η αυτονομία, και ότι ο ψεύτικος εαυτός είναι ουσιαστικά ένα φανταστικό υπο-προϊόν της ταύτισης της επίγνωσης με τις ασταμάτητες κινήσεις του νου. 

Φυσικά, το πρόβλημα είναι ότι ο εαυτός για τον οποίο είμαστε πεπεισμένοι ότι είναι ο αληθινός μας εαυτός, δεν είναι παρά ένα φάντασμα που υπάρχει μόνο μέσα στον νου, και που θρέφεται ασταμάτητα από την συναισθηματική ενέργεια της χωριστικότητας. Είναι τόσο αληθινός όσο το όνειρο της χθεσινής νύχτας. Όταν σταματάμε να σκεφτόμαστε την ύπαρξη του, παύει να υπάρχει. Και αφού έτσι γίνεται φανερό ότι είναι ψεύτικος, το ερώτημα που αυθόρμητα γεννιέται είναι, ποιος ή τι είναι ο αληθινός εαυτός; 

Στον πυρήνα του ψεύτικου εαυτού βρίσκεται η αίσθηση ενός ελλείμματος, η οποία προέρχεται από την απομάκρυνση από την ίδια την Ουσία της ύπαρξης μας, λόγω παραπλάνησης από το όνειρο του κόσμου και λόγω της υποχρέωσης να το δεχτούμε ως πραγματικότητα. Ο ψεύτικος εαυτός γυρίζει ασταμάτητα γύρω απ᾽αυτή την άβυσσο που βρίσκεται στον πυρήνα του, μέσα σε ένα συνεχή τρόμο για την πιθανή και επικείμενη ανυπαρξία του. 

Ο ψεύτικος εαυτός είναι ταυτόχρονα ένα εμπόδιο και μια πύλη μέσα από την οποία πρέπει να περάσουμε στην πορεία μας προς την αφύπνιση στην Ουσία της ύπαρξης. Καθώς περνάμε από μέσα του, η ταύτιση μαζί του παύει, είτε παροδικά είτε μόνιμα, και αποκαλύπτεται σαν μια δεύτερη γέννηση ότι αυτό που είμαστε είναι καθαρή επίγνωση, παρουσία. 

Η παρουσία αυτή δεν είναι κάποιος εαυτός με τη συνηθισμένη έννοια του όρου. Δεν έχει σχήμα ή μορφή, ούτε ηλικία ή φύλο. Είναι μια έκφραση της άμορφης ουσίας της ύπαρξης. Η παρουσία δεν υπόκειται σε γέννηση ή θάνατο γιατί δεν ανήκει στον κόσμο των ῾῾πραγμάτων῾῾. Μέσα στην ακτινοβολία της καθαρής επίγνωσης εμφανίζονται και εξαφανίζονται όλοι οι κόσμοι. Για να μπορέσει να υπάρξει οτιδήποτε, θα πρέπει πρώτα να υπάρξει η επίγνωση. Αυτή είναι η υπέρτατη αλήθεια την οποία καλούμαστε να επιβεβαιώσουμε και να ενδυναμώσουμε μέσα από την προσωπική μας εμπειρία, κάθε στιγμή. Ολόκληρος ο κόσμος εξωτερικά και εσωτερικά υπάρχει επειδή έχω επίγνωση, επειδή είμαι επίγνωση. Χωρίς επίγνωση δεν υπάρχει τίποτα. 

Η αναγκαιότητα λοιπόν για επίγνωση δεν είναι πολυτέλεια ή ιδιορρυθμία, αλλά απόλυτη προτεραιότητα και άμεση υποχρέωση στην αλήθεια της ύπαρξη. Ο τρόπος εργασίας που ακολουθούμε στο Open Mind περιλαμβάνει ταυτόχρονη συστηματική επίγνωση της εμπειρίας, αλλά και βαθιά και άμεση εμπειρία της ίδιας της επίγνωσης. Μια ισορροπημένη κίνηση που κάνει διαθέσιμη την καθαρή επίγνωση όχι μόνο σε διαλογιστικές στιγμές καθαρότητας και απορρόφησης, αλλά και μέσα στο κόσμο των μορφών. Η όλη εσωτερική εργασία δεν είναι παρά μια συνεχής κίνηση από την επίγνωση της εμπειρίας, στην εμπειρία της ίδιας της επίγνωσης.