Ταξίδι στο Κέντρο της Ύπαρξης 4

 

Ένα μεγάλο μέρος της εσωτερικής εργασίας αποτελεί η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί ο νους. Πώς τα παγιωμένα ψυχολογικά πρότυπα επηρεάζουν τη ζωή μας, τι ενεργοποιεί τον θυμό, την επιθυμία ή τον φόβο μέσα μας. Η κατανόηση αυτή είναι ανεκτίμητη, αλλά η απόκτηση της δεν συνεπάγεται και το ξερίζωμα των παγιωμένων αντιδράσεων και συμπεριφορών, οι οποίες φυσικά συνεχίζουν να εμφανίζονται.

Έστω κι αν γνωρίζουμε ότι κάποιες συμπεριφορές των άλλων μας προκαλούν θυμό, συνεχίζουμε να θυμώνουμε όταν τις συναντάμε στη ζωή μας. Νοιώθουμε ανίσχυροι να αλλάξουμε άμεσα και γρήγορα τους πολύχρονους αυτούς προγραμματισμούς, και αυτό πολλές φορές μας αποθαρρύνει στη συστηματική και επίμονη συνέχιση της εσωτερικής εργασίας. 

Όμως, η διαδικασία βαθιάς κατανόησης και μετασχηματισμού του εγώ είναι μια επίπονη και δύσκολη διαδικασία, ακριβώς γιατί η προβληματική αποκρυστάλλωση που έχει συμβεί είναι αποτέλεσμα πολλών – δηλαδή όλων – χρόνων της ζωής μας. Η προσπάθεια συνίσταται στη συνεχή μετατροπή της θεωρητικής γνώσης σε ζωντανή εφαρμογή και έκφραση. 

Αυτό το στάδιο εργασίας χαρακτηρίζεται από την υλοποίηση των συνειδητοποιήσεων στις οποίες μας οδηγεί το Ζαζέν. Όλο το φως που παράγεται από τη συστηματική και επίμονη ενδυνάμωση της προσοχής στη διάρκεια του Ζαζέν, φωτίζει όλες πλευρές και τις όψεις του εγώ. Χωρίς αυτό το φως τίποτα δεν μπορεί να συνειδητοποιηθεί. Όμως, αν οι συνειδητοποιήσεις δεν γίνουν η καινούργια μας πραγματικότητα – δηλαδή, αν δεν πραγματωθούν – τότε το όφελος τους είναι πολύ μικρό. 

Και πού είναι ο κατάλληλος χώρος για να γίνει αυτή η φάση της εργασίας; Μα φυσικά, στις συνθήκες της καθημερινής μας ζωής. Όποιες κι αν είναι αυτές, είναι οι καλύτερες για την περίπτωση μας τη δεδομένη στιγμή. Το μόνο που απαιτείται είναι να είμαστε απόλυτα έντιμοι και συνεπείς με την εργασία μας και να συνεχίζουμε ασταμάτητα την αυτοπαρατήρηση και αυτοεξέταση. 

Το εγώ είναι πολύ επίμονο στο να επανακάμπτει εκεί που νομίζαμε ότι έχει για τα καλά υποχωρήσει και μετασχηματιστεί. Περνάει μέσα από τα κενά της προσοχής μας και ξαναδημιουργεί τον εαυτό του με νέους και λεπτοφυείς τρόπους, κάτι που βλέπουμε πολύ συχνά στην πνευματική δικαιολόγηση εγωιστικών συμπεριφορών. 

Η απογύμνωση του εγωικού προγραμματισμού και των παγιωμένων προτύπων συμπεριφοράς είναι περισσότερο δύσκολη απ’ ότι φανταζόμαστε. Η ψευδαίσθηση του εγωικού εαυτού είναι υφασμένη από εκατοντάδες ίνες σκέψης, συναισθήματος και δράσης, που αφορούν όλες τις όψεις της προσωπικής μας ζωής – τον τρόπο με τον οποίο συνδιαλεγόμαστε με τους άλλους, τον τρόπο που τρώμε, που δουλεύουμε, που οδηγούμε, που διασκεδάζουμε. Όλες αυτές οι διαστάσεις της ζωής χρωματίζονται από τα πρότυπα συμπεριφοράς που αποτελούν τον εγωικό μας προγραμματισμό. 

Η διαδικασία διάλυσης αυτών των προτύπων αποτελεί αυτό που στο Open Mind ονομάζουμε «εσωτερική διάλυση». Είναι μια σταδιακή διαδικασία, σε αντίθεση με τις ενοράσεις και συνειδητοποιήσεις, οι οποίες είναι άμεσες και καθαρές. Απαιτεί υπομονή και επιμονή, ιδιαίτερα όταν φαίνεται ότι δεν γίνεται καμία πρόοδος, με συνέπεια την αποθάρρυνση και την απογοήτευση. Είναι όμως σημαντικό να καταλάβουμε ότι η εργασία αυτής της φάσης, παρότι πιο μονότονη και κουραστική, είναι το ίδιο σημαντική με τη φάση των ενοράσεων και συνειδητοποιήσεων. Είναι η φάση κατά την οποίο το joriki που καλλιεργείται στη διάρκεια του Ζαζέν, συνεχίζει να καλλιεργείται στη διάρκεια της καθημερινής δραστηριότητας. 

Μέσα απ’ αυτό το joriki της καθημερινής ζωής αρχίζει να εμφανίζεται η αληθινή συμπόνια, γιατί η συμπόνια δεν είναι άλλο από σοφία σε δράση. Όταν φέρνουμε την καθαρότητα της επίγνωσης – τη σοφία – σε όλες τις δραστηριότητες της καθημερινότητας, επιτρέπουμε τη συμπόνια να εκφραστεί χωρίς συνειδητή και εσκεμμένη προσπάθεια. Απλά συμβαίνει, και δεν είναι κανείς εκεί για να την οικειοποιηθεί. Αν το κάνει, τότε το εγώ προσπαθεί και πάλι να μπει από την πίσω πόρτα. 

Ειδικά σ’ αυτή τη φάση της εργασίας, θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με τις λεπτοφυείς επανεμφανίσεις του εγώ. Όταν οι χονδροειδείς εκφράσεις του γίνονται πλέον εύκολα αντιληπτές και έτσι παύουν σιγά – σιγά να έχουν τη δύναμη που είχαν, υπάρχει ο κίνδυνος της υπερβολικής χαλάρωσης και του εφησυχασμού. Τότε μπορεί να αρχίσουν να δημιουργούνται καινούργια εγωικά πρότυπα, τα οποία θα πρέπει να είμαστε σε θέση να αναγνωρίσουμε το συντομότερο, διαφορετικά, χωρίς να το καταλάβουμε θα βρεθούμε με έναν καινούργιο, πιο λεπτοφυή εγωικό προγραμματισμό. 

Καταλήγουμε έτσι και πάλι στην ανάγκη της συνεχούς ενδυνάμωσης του άγρυπνου Παρατηρητή, η οποία στα πλαίσια του Open Mind γίνεται κατεξοχήν με το Ζαζέν, αλλά και με οργανωμένο και συστηματικό τρόπο στη διάρκεια της καθημερινής ζωής.