Το Φίλτρο των Προϊδεάσεων

Πνευματική αφύπνιση σημαίνει άμεση εμπειρία της ζωής, χωρίς την παρεμβολή ψυχολογικών αμυντικών μηχανισμών, προβολών και προϊδεάσεων. Όσο το κοίταγμα μας καθορίζεται από τους εγωικούς ψυχολογικούς μηχανισμούς, η όραση μας δεν είναι καθαρή και δεν μπορούμε να βιώσουμε την καθαρή επίγνωση. Ως καθαρή επίγνωση διαπερνούμε τόσο το υποκείμενο όσο και το αντικείμενο της εμπειρίας. Γινόμαστε η ενότητα του παρατηρητή και του παρατηρούμενου. Μ’ αυτόν τον τρόπο δεν βιώνουμε κανένα κενό ανάμεσα στον εαυτό μας και στην εμπειρία μας. Έχουμε την αίσθηση ότι όλες οι αντιλήψεις, οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι σωματικές αισθήσεις εμφανίζονται άμεσα από τον απεριόριστο χώρο της καθαρής επίγνωσης. 

Η εμπειρία αυτή περιγράφεται μερικές φορές ως «σκέψεις χωρίς σκεπτόμενο», μια περιγραφή η οποία δεν υπονοεί την εξαφάνιση του παρατηρητή ή την εσκεμμένη αγνόησή του, αλλά ότι ο παρατηρητής έχει γίνει ένα με το παρατηρούμενο, ως το χωρίς όρια διάστημα μέσα από το οποίο εμφανίζεται η αντίληψη. 

Όταν βιώνουμε την καθαρή επίγνωση, αρχίζουμε να βλέπουμε αληθινά, να ακούμε αληθινά, να νοιώθουμε αληθινά. Μετακινούμαστε από την φαντασία στην πραγματικότητα. Το φίλτρο μέσα από το οποίο είχαμε συνηθίσει να βλέπουμε τον εαυτό μας και τη ζωή απομακρύνεται, επιτρέποντας την άμεση εμπειρία της αλήθειας της ζωής. Είναι ακριβώς όπως όταν ξυπνάμε από έναν ύπνο με όνειρα, καλά ή κακά δεν έχει σημασία, και συνειδητοποιούμε ότι η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική. Αυτή είναι η άμεση εμπειρία του εαυτού μας, των άλλων, της ζωής. 

Βέβαια, αυτό το φίλτρο είναι χαρακτηριστικό της ανθρώπινης κατάστασης ύπαρξης, έστω κι αν οι περισσότεροι άνθρωποι ούτε καν υποψιάζονται την ύπαρξή του. Εκεί βρίσκεται άλλωστε και η ικανότητα του να καθορίζει το κοίταγμα μας χωρίς να γίνεται αντιληπτό, επιτελώντας το σκοπό της ύπαρξης του: να μας διασφαλίσει μια καλή παραμονή μέσα στο όνειρο. Όσο η εξελικτική μας διαδικασία ωφελείται από την παραμονή αυτή, το φίλτρο είναι χρήσιμο έως και πολύτιμο. Όταν όμως η παραμονή μας στο όνειρο έχει πολυκαιρίσει και οι εξελικτικές ανάγκες της συνείδησης κάνουν εμφανή την παρουσία τους μέσα μας, το φίλτρο καθίσταται το μεγάλο εμπόδιο. 

Υπάρχει μια γνωστή ιστορία Ζεν, η οποία αναφέρεται στο θέμα αυτό. Ένας μαθητής και ο δάσκαλος του περπατούν μέσα στον κήπο του δασκάλου. Ο μαθητής ζητά από τον δάσκαλο του να τού εξηγήσει μερικά λόγια του δασκάλου του τετάρτου αιώνα, Seng Chao, «Ολόκληρο το σύμπαν είναι της ίδιας και μοναδικής ουσίας που είναι και ο εαυτός μου». Ο δάσκαλος δείχνει ένα λουλούδι και λέει, «Οι περισσότεροι άνθρωποι βλέπουν αυτό το λουλούδι σαν να ονειρευόντουσαν». Το όνειρο στο οποίο αναφέρεται ο δάσκαλος είναι το συννέφιασμα της επίγνωσης, το οποίο μας διαχωρίζει από την άμεση εμπειρία της ζωής. 

Πριν την πνευματική μας αφύπνιση, ζούμε τη ζωή μας μέσα από τους ψυχολογικούς μας προγραμματισμούς και τις παγιωμένες πεποιθήσεις του νου. Αντί να δούμε το συγκεκριμένο λουλούδι, βλέπουμε ένα αφηρημένο, γενικό λουλούδι, μια πληροφορία που είναι αποθηκευμένη στον σκληρό δίσκο του νου υπό τον τίτλο «λουλούδι». Και αν τύχει η συγκεκριμένη πληροφορία να έχει συσχετιστεί με αναμνήσεις και αναφορές, τότε νοιώθουμε πράγματα και αντιδρούμε με τρόπο που δεν σχετίζεται άμεσα με το συγκεκριμένο λουλούδι. Σχετιζόμαστε με την πραγματικότητα της στιγμής μέσα από το όνειρο της εσωτερικής μας κατάστασης, διαστρεβλώνοντας την ίδια τη φύση της άμεσης εμπειρίας του κόσμου γύρω μας. Ζούμε σε σημαντικό βαθμό ως φανταστικά πρόσωπα σε έναν φανταστικό κόσμο. Ανεξάρτητα από το αν η φανταστική ιστορία είναι ρομαντική ή τρομακτική, δεν είναι καθόλου ικανοποιητική ως η άμεση εμπειρία της ζωής.

Πολλοί άνθρωποι φοβούνται ότι αν ξυπνήσουν από το όνειρο, η ζωή τους θα γίνει βαρετή και άσχημη. Αυτός ο φόβος είναι εγγενής του προγραμματισμού που μας κρατά στο όνειρο για να μπορεί ακριβώς να διασφαλίζει την επιβίωση και διαιώνιση του. Στην πραγματικότητα, όταν μπορέσουμε να απεγκλωβιστούμε από τους ψυχολογικούς μηχανισμούς άμυνας και διαστρέβλωσης, διαπιστώνουμε ότι οι όλες μας οι αισθήσεις αποκαλύπτουν έναν απείρως πιο ζωντανό και λαμπερό κόσμο απ’ ότι είχαμε ποτέ φανταστεί. 

Αν δούμε ένα λουλούδι μέσα από το φίλτρο του νου, δεν θα παρατηρήσουμε τον πλούτο των χρωμάτων, την βελούδινη υφή, ή τα λεπτά αρώματα που αποπνέει. Δεν θα νοιώσουμε την πνοή της ζωής που το διαπερνά και που είναι ακριβώς η ίδια με την ενέργεια ζωής που διαπερνά τη δική μας ύπαρξη. Δεν θα παρατηρήσουμε ότι το λουλούδι εμφανίζεται μέσα στην ίδια λαμπερή κενότητα μέσα στην οποία ανθεί και η δική μας παρουσία, και δεν θα συνειδητοποιήσουμε την ενότητα μας μαζί του, μέσα στην ενοποιημένη συνείδηση της κάθε στιγμής.

Κατά την πνευματική αφύπνιση, το φίλτρο του νου απομακρύνεται και η επίγνωση εξασκεί τη φυσική της λειτουργία, χωρίς διαστρεβλώσεις. Οι αισθήσεις μας ενοποιούνται και βιώνουμε τη ζωή ως αμέτρητες ενεργειακές εκφράσεις μέσα στην απεριόριστη γαλήνη της ουσίας. Αυτές οι ενεργειακές εκφράσεις καταγράφονται από όλες μας τις αισθήσεις με μιας, βιώνοντας την ενοποιημένη κατάσταση ύπαρξης. Αυτή είναι η «αρχική μας κατάσταση» στην οποία αποσκοπούν όλα τα πνευματικά μονοπάτια, και η οποία όπως είδαμε καλύπτεται κάτω από το ψυχολογικό φίλτρο του εγωικού εαυτού. 

Να γιατί η κατανόηση, επεξεργασία και απομάκρυνση των ψυχολογικών μηχανισμών και προγραμματισμών είναι το σημαντικότερο μέρος της εσωτερικής εργασίας. Αν αυτό το μέρος της εργασίας δεν γίνει σωστά και ολοκληρωμένα, τότε απλά συνεχίζουμε να βλέπουμε τα πράγματα μέσα από το φίλτρο, έστω κι αν τα πράγματα αυτά είναι τα λεγόμενα πνευματικά, έστω κι αν κάνουμε κάποια πνευματική πρακτική, έστω κι αν ακολουθούμε κάποιον πνευματικό δρόμο. Ο αληθινά πνευματικός δρόμος θα πρέπει να προσφέρει όλα τα μέσα για την εργασία και απελευθέρωση από τα ψυχολογικά βάρη και τους προγραμματισμούς. Αν κάποιος δεν καταδέχεται να ασχοληθεί μαζί τους γιατί δεν είναι πνευματικά, μοιάζει με εκείνον που προσπαθεί να ανυψωθεί τραβώντας τις μπότες του προς τα πάνω.